Wat is Artrose?
Slijtagereuma ofwel Artrose is een reumatische aandoening waarbij het gewrichtskraakbeen
in kwaliteit achteruit gaat. Artrose komt voornamelijk voor in de gewrichten
van nek, onderrug, heupen, knieën of handen. Hoewel het onder ouderen de
meest voorkomende gewrichtsaandoening is, zijn in Nederland naar schatting 25.000
jonge patiënten (tussen de 25 en 44 jaar) met Artrose. De totale groep
bedraagt zo'n 650.000 patiënten.
Ontstaanswijze
Over het ontstaan van Artrose is nog veel onduidelijk. Wel is bekend dat het
een samenspel is van meerdere factoren. Erfelijkheid kan een rol spelen, maar
ook zware belasting van de gewrichten door overgewicht, het verrichten van zwaar
lichamelijk werk of zeer intensief sporten. Daarnaast kan Artrose ontstaan als
gevolg van andere aandoeningen van de gewrichten, bijvoorbeeld chronische
gewrichtsontstekingen (Reumatoïde Artritis).
Diagnose
Om de diagnose te stellen brengt de arts iemands klachten in beeld, onder andere
op basis van lichamelijk onderzoek. Vervolgens wordt gekeken of de pijn en stijfheid
zijn toe te schrijven aan artrose of aan een andere aandoening. Ter ondersteuning
van de diagnose worden vaak röntgenfoto's gemaakt. Hierop is te zien of
het kraakbeen beschadigd is. De diagnose is niet te stellen door middel
van bloedonderzoek.
Symptomen
Kraakbeen dat in kwaliteit achteruit gaat, hoeft niet meteen tot klachten te
leiden. Pijn ontstaat meestal geleidelijk, treedt vooral op bij het bewegen
en belasten van het gewricht en kan toenemen naarmate de dag vordert. Ook kan
de pijn zich voordoen als iemand na een periode van rust in beweging komt. Naast
pijn kan iemand met Artrose ook last hebben van stijfheid. Artrose in bijvoorbeeld
knie of heup kan daardoor moeilijkheden geven met zitten of lopen.
Verloop van artrose
Artrose is een chronische aandoening waarbij het kraakbeen langzaam in kwaliteit
achteruit gaat. Aangetast kraakbeen kan zich niet meer herstellen. Hoe de aandoening
verloopt, is bij iedereen verschillend en is in het beginstadium niet te voorspellen.
Hoe ernstig het kraakbeen aangetast raakt, varieert dus van persoon tot persoon,
net als de klachten die iemand heeft.
Behandeling
De behandeling is gericht op iemands lichamelijke welzijn, houding en mobiliteit
en kan pijn en stijfheid aanzienlijk verminderen. De ziekte zelf is echter niet
te genezen. Behandeling bestaat uit het geven van adviezen, met als doel het
in stand houden van het functioneren van de gewrichten. Ook kunnen er medicijnen
tegen pijn en stijfheid worden voorgeschreven. Soms is een operatie nodig. De
huisarts of reumatoloog is meestal degene die mensen met Artrose behandelt.
Als het nodig is, schakelt de behandelaar een orthopedisch chirurg, oefentherapeut
of ergotherapeut in.
Adviezen
Het kan voorkomen dat door de Artrose gewrichten minder goed te gebruiken zijn.
Het in acht nemen van een aantal 'leefregels' kan ertoe bijdragen dat de gewrichten
beter blijven functioneren en dat iemand minder last heeft van klachten als
pijn en stijfheid. Het gaat met name om de volgende adviezen: regelmatig van
houding veranderen, rust en activiteit afwisselen en tijdig hulpmiddelen gaan
gebruiken. Een ergotherapeut is de gene die hierover adviezen kan geven. Niet
alleen de gewrichten, maar ook de spieren en pezen die het gewricht bewegen,
kunnen door artrose verzwakken. Daarom is het nodig om in beweging te blijven
- wandelen, zwemmen of fietsen - en zo de conditie op pijl te houden. Bovendien
is een goede houding aan leren of behouden belangrijk. Bij het bewegen is het
van belang aan te sluiten bij de mogelijkheden van het moment. Als de gewrichten
pijnlijk zijn, dient iemand zichzelf meer in acht te nemen. Soms is in beweging
blijven niet genoeg en moet men gericht oefenen in de vorm van oefentherapie.
Medicijnen
Als iemand met Artrose nauwelijks klachten heeft, zijn er ook geen medicijnen
nodig. Als iemand wel pijn heeft, kan men een eenvoudige pijnstiller zoals paracetamol
de pijn tijdelijk verminderen. Als het gewricht ontstoken is, kunnen ontstekingsremmende
medicijnen worden voorgeschreven. Doordat deze medicijnen de ontstekingen afremmen,
verminderen ze de pijn en stijfheid.
Operaties
Soms is een operatie nodig. Deze kan bijvoorbeeld gericht zijn op het corrigeren
van de stand van de botten of op het 'schoonmaken' van het gewricht. Bij een
ernstige beschadiging kan het gewricht vervangen worden door een kunstgewricht
(prothese). Na zo'n operatie kan iemand vaak weer veel meer activiteiten ondernemen.
Alternatieve behandelmethoden
Er zijn mensen die zich afvragen of zij baat zouden kunnen hebben bij alternatieve
behandelmethoden. Soms hebben mensen met Artrose de ervaring dat een alternatieve
behandelmethode helpt tegen de klachten. Er is echter geen alternatieve behandelmethode
waarvan (wetenschappelijk) is bewezen dat het helpt tegen Artrose.
Omgaan met Artrose
Welke invloed Artrose heeft op het leven van alledag - voor de betrokkene en
voor de mensen in de naaste omgeving - is erg afhankelijk van het verloop van
de ziekte. Als iemand weinig last van artrose heeft, zal het dagelijks leven
nauwelijks of niet veranderen. Als de ziekte ernstiger verloopt, zijn de
gevolgen in het dagelijks leven ingrijpender.
Ieder mens heeft zo zijn eigen manieren om tegenvallers te verwerken. Toch is
er een aantal algemene dingen over te zeggen. Bij mensen met Artrose kunnen
zich emoties voordoen als, boosheid, verdriet, angst of machteloosheid. Dit
is heel normaal. De ervaring leert dat er na enige tijd een nieuw evenwicht
ontstaat. Er is afscheid genomen van wat niet meer kan, en nieuwe mogelijkheden
zijn ontdekt.
Goede informatie speelt een belangrijke rol
om begrip op de situatie te krijgen. De reumaconsulent, een gespecialiseerde
verpleegkundige, kan op tal van vragen antwoord geven en in het verwerkingsproces
ondersteuning bieden. Sommige mensen vinden het prettig om andere mensen met
Artrose te ontmoeten voor herkenning en praktische tips. Meestal is er in de
directe omgeving wel
reumapatiëntenvereniging waar men naast lotgenotencontact ook vaak terecht
kan voor bijvoorbeeld belangenbehartiging en oefengroepen.